Toen hij YouTube voor het eerst opende, was zijn intentie enkel het bekijken van één specifieke video, net zoals vele anderen voor hem. Wie had kunnen vermoeden dat deze eenvoudige software click hem op een vier jaar durende digitale tijdreis zou sturen?
Het blijkt dat de Nederlander in kwestie na het aanklikken van de eerste video op een pad van constante afleiding terecht is gekomen. De aantrekkelijke miniaturen van aanbevolen video’s die naast de video te zien waren, de fascinerende titels, de belofte van grappige, informatieve of ontroerende inhoud, waren allemaal te verleidelijk om te negeren.
Net als de sirenen die Odysseus proberen te lokken met hun zoete gezangen, trokken YouTube’s algoritmen de aandacht van deze digitale avonturier. De eindeloze reeks van video’s toverde een hypnotisch labyrint tevoorschijn, zo fascinerend en verwarrend dat hij de grip op de realiteit verloor en vergat wat zijn oorspronkelijke doel was.
Een reeks ‘beste momenten’, ’top tien lijsten’ en ‘viraal gegane video’s’ leidde hem uiteindelijk naar een compilatie van 2017. Op dat moment besefte hij pas dat hij niet alleen uren, maar jaren had doorgebracht op YouTube.
Het epische verhaal van onze moderne Odysseus is al door duizenden gedeeld op sociale media, met velen die hun eigen ervaringen delen over vergelijkbare ‘rabbithole’ ervaringen. Experts op het gebied van digitaal gedrag waarschuwen ons al tijden voor deze vorm van digitale hypnose.
“De algoritmen van platforms zoals YouTube zijn speciaal ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk op hun site te houden,” zegt Dr. Pieter Van Dijk, een prominente cyberfilosoof. “Elke tik en elke klik wordt geanalyseerd om het gedrag van de gebruiker te beïnvloeden en hem of haar te leiden naar meer en meer inhoud.”
Een aantal NGO’s roept op tot meer regulering op dit gebied, met argumenten dat er een inbreuk wordt gepleegd op de digitale rechten van de consument. Ze suggereren maatregelen zoals verplichte waarschuwingen voor lange kijksessies en het aandringen op het nemen van pauzes om het bewustzijn van de consument te stimuleren.
Terwijl onze Nederlandse vriend misschien overdonderd is door zijn ervaring, is het belangrijk om te onthouden dat we allemaal het potentieel hebben om in deze digitale val te stappen. Het gebruik van sociale media en digitale platforms vereist steeds meer zelfbewustzijn en discipline om te voorkomen dat we de controle verliezen over onze eigen tijd.
Uiteindelijk keren we terug naar Odysseus, wiens oude verhaal ons eraan herinnert dat we soms de verleiding moeten weerstaan, ongeacht hoe aantrekkelijk deze ook mogen zijn. Misschien is het tijd om deze oude wijsheid toe te passen in onze nieuwe digitale wereld.